swiss medicaXXI century S.A.Ślepota zmierzchowa, stopniowe zawężanie pola widzenia i trudności z czytaniem mogą coraz bardziej utrudniać codzienne życie, nawet osobom pozostającym pod regularną opieką okulistyczną. Gdy problemy te się utrzymują, część pacjentów zaczyna interesować się dodatkowymi metodami medycyny regeneracyjnej.
Leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki komórkami macierzystymi oraz komórki macierzyste w leczeniu retinopatii cukrzycowej należą do badanych obecnie zaawansowanych metod biologicznych. Obie choroby uszkadzają jednak siatkówkę w zupełnie inny sposób. Różnią się więc dostępne dane naukowe, cele leczenia, zasady opieki oraz to, jakich efektów można realistycznie oczekiwać.
Czym różnią się zwyrodnienie barwnikowe siatkówki i retinopatia cukrzycowa?
Obie choroby dotyczą siatkówki, czyli wrażliwej na światło tkanki znajdującej się w tylnej części oka, ale rozwijają się w odmienny sposób. Ze względu na różnice w mechanizmach choroby, uszkadzanych strukturach i przebiegu, rozważanie dodatkowych metod terapii powinno zawsze zaczynać się od trafnego rozpoznania i dokładnego badania okulistycznego.
Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki uszkadza przede wszystkim komórki odbierające światło
Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki (retinitis pigmentosa, RP) to grupa dziedzicznych chorób siatkówki, w których stopniowo dochodzi do zaniku fotoreceptorów, czyli komórek reagujących na światło. Zmiany mogą obejmować również nabłonek barwnikowy siatkówki (RPE), który wspiera i odżywia fotoreceptory. U wielu osób pierwszym zauważalnym objawem jest pogorszenie widzenia przy słabym oświetleniu. W miarę postępu choroby pole widzenia może się coraz bardziej zawężać.
Ponieważ RP może wynikać z wielu różnych zmian genetycznych, przebieg choroby i tempo utraty wzroku znacznie różnią się między pacjentami.
Retinopatia cukrzycowa jest chorobą naczyń krwionośnych siatkówki
Retinopatia cukrzycowa rozwija się, gdy cukrzyca uszkadza drobne naczynia krwionośne odżywiające siatkówkę. Mogą one stawać się nieszczelne, ulegać zamknięciu lub prowadzić do powstawania nieprawidłowych nowych naczyń. Płyn może gromadzić się również w plamce żółtej, czyli centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre widzenie szczegółów.
Dlaczego dokładna diagnoza musi poprzedzać decyzję o leczeniu?
Nieostre widzenie, męty przed oczami i postępujące ubytki pola widzenia mogą występować w wielu różnych chorobach siatkówki, między innymi w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki, retinopatii cukrzycowej, zwyrodnieniu plamki żółtej związanym z wiekiem (AMD), dziedzicznych chorobach siatkówki oraz zapaleniach siatkówki.
Prawidłowe rozpoznanie pozwala lekarzom ustalić przyczynę zaburzeń widzenia, określić, która część siatkówki jest uszkodzona, i ocenić, jak duża część jej funkcji została zachowana. W zależności od choroby można wykonać kilka badań:
- Optyczna koherentna tomografia (OCT) pozwala uzyskać szczegółowe obrazy warstw siatkówki. Uwidacznia ścieńczenie, obrzęk, nagromadzenie płynu i inne zmiany strukturalne.
- Fotografia dna oka dokumentuje widoczne zmiany w siatkówce i umożliwia ich porównywanie w czasie.
- Badanie pola widzenia (perymetria) określa, jak duży obszar otoczenia pacjent widzi, patrząc na wprost. Pomaga wykrywać utratę widzenia obwodowego i śledzić zmiany pola widzenia.
- Elektroretinografia (ERG) rejestruje reakcję siatkówki na błyski światła. Pozwala ocenić czynność jej komórek światłoczułych.
- Angiografia fluoresceinowa wykorzystuje barwnik fluorescencyjny i serię zdjęć dna oka do oceny przepływu krwi przez naczynia siatkówki. Może ujawnić przecieki, niedrożność naczyń lub nieprawidłowy rozrost nowych naczyń.
- Badania genetyczne wykrywają zmiany w genach związanych z dziedzicznymi chorobami siatkówki. Mogą pomóc potwierdzić przyczynę niektórych postaci RP oraz ustalić, czy odpowiednia byłaby terapia ukierunkowana na konkretną zmianę genetyczną lub udział w badaniu klinicznym.
Wyniki tych badań pomagają odróżnić poszczególne choroby siatkówki i dobrać postępowanie do mechanizmu konkretnego schorzenia.
Jak wygląda standardowe leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki i retinopatii cukrzycowej?
Uznane metody postępowania znacznie się różnią. Poniższych sposobów leczenia nie można stosować zamiennie w obu chorobach.
| Choroba | Główny cel leczenia | Standardowe postępowanie |
| Retinopatia cukrzycowa | Ograniczenie obrzęku i krwawień oraz ochrona wzroku | Kontrola cukrzycy, w razie wskazań iniekcje leków anty-VEGF, laseroterapia i w wybranych przypadkach zabieg chirurgiczny |
| Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki | Zachowanie pozostałej funkcji wzroku | Regularna kontrola okulistyczna, rehabilitacja osób słabowidzących, leczenie powikłań oraz terapia genowa w wybranych postaciach dziedzicznych |
Leki anty-VEGF, laseroterapia, chirurgia i terapia genowa mają różne zastosowania
- Iniekcje leków anty-VEGF pomagają zmniejszać obrzęk siatkówki i przeciekanie z nieprawidłowych naczyń. Stosuje się je często w retinopatii cukrzycowej, zwłaszcza przy cukrzycowym obrzęku plamki i w postaci proliferacyjnej choroby. Nie stanowią natomiast standardowego leczenia RP.
- Laseroterapia może być stosowana w retinopatii cukrzycowej w celu leczenia zmian naczyniowych powodujących przecieki lub zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z rozrostem nieprawidłowych naczyń. Nie leczy procesu zwyrodnieniowego będącego przyczyną RP.
- Operacja okulistyczna, najczęściej witrektomia, bywa konieczna w zaawansowanej retinopatii cukrzycowej, na przykład przy krwawieniu do wnętrza oka albo trakcyjnym odwarstwieniu siatkówki spowodowanym przez tkankę bliznowatą. Nie leczy ona przyczyny RP, choć niekiedy może być potrzebna z powodu odrębnych powikłań okulistycznych.
- Terapia genowa może być dostępna dla wybranych dziedzicznych chorób siatkówki, w tym niektórych genetycznych postaci RP, o ile istnieje terapia ukierunkowana na wariant odpowiedzialny za chorobę. Nie jest to metoda leczenia retinopatii cukrzycowej.
Regularne wizyty u specjalisty chorób siatkówki są niezbędne
Choroba siatkówki może postępować bez wyraźnych nowych objawów. Regularne kontrole pozwalają wykrywać zmiany w jej budowie, aktywności naczyń i funkcjonowaniu wzroku oraz odpowiednio wcześnie modyfikować leczenie.
Dlaczego kontrola cukrzycy może być ważniejsza niż zabieg okulistyczny?
Leczenie powikłań w obrębie oka to tylko jeden z elementów ochrony wzroku w retinopatii cukrzycowej. Utrzymująca się hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze i nieprawidłowy poziom lipidów mogą nadal uszkadzać naczynia siatkówki, nawet jeśli zabieg okulistyczny skutecznie rozwiązał miejscowy problem.
Podstawą pozostaje więc właściwe leczenie cukrzycy. Utrzymywanie odpowiednich wartości glukozy we krwi, ciśnienia tętniczego i lipidów pomaga ograniczać czynniki odpowiedzialne za dalsze uszkodzenia siatkówki.
W jaki sposób komórki macierzyste mogą wspierać pacjentów z chorobami siatkówki?
Badane leczenie chorób siatkówki komórkami macierzystymi nie zakłada odtworzenia fotoreceptorów, które zostały już utracone. Jego potencjalnym celem jest wsparcie zachowanych tkanek. Naukowcy sprawdzają, czy dorosłe mezenchymalne komórki zrębowe (MSC) mogą tworzyć korzystniejsze środowisko dla przetrwałych komórek siatkówki.
Badane strategie wspierania fotoreceptorów, nabłonka barwnikowego i neuroprotekcji
W procesie sygnalizacji parakrynnej MSC uwalniają czynniki wzrostu, cytokiny i pęcherzyki zewnątrzkomórkowe. Substancje te mogą uczestniczyć w regulacji stanu zapalnego, wspierać przeżycie komórek i wpływać na środowisko otaczające uszkodzone lub obciążone komórki siatkówki:
- W zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki mechanizm ten może mieć znaczenie dla wspierania zachowanych fotoreceptorów i nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE).
- W retinopatii cukrzycowej metody komórkowe są badane jako potencjalne uzupełnienie kontroli metabolicznej. Naukowcy sprawdzają, czy sygnalizacja parakrynna może wpływać na procesy zapalne i naczyniowe uczestniczące w dalszym uszkadzaniu siatkówki.
Badacze analizują, czy komórki macierzyste w leczeniu chorób siatkówki, poprzez oddziaływanie na otoczenie zachowanych komórek, mogą pomagać utrzymywać pozostałą funkcję wzroku lub spowalniać jej pogarszanie. Badania kliniczne mają wyjaśnić, czy te potencjalne efekty biologiczne przekładają się na mierzalne zmiany w budowie i funkcjonowaniu siatkówki.
Część badań klinicznych dotyczyła także terapii komórkowych w AMD, zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki i innych chorobach tego narządu. Wyniki trzeba jednak oceniać oddzielnie dla każdej jednostki chorobowej, ponieważ różnią się ich mechanizmy, cele terapii i dostępne dane.
Co badania mówią o terapii komórkowej w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki i retinopatii cukrzycowej?
Badania prowadzone z udziałem osób z RP wskazują na ogólnie akceptowalny krótkoterminowy profil bezpieczeństwa oraz wstępne sygnały możliwej poprawy niektórych parametrów widzenia. Leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki komórkami macierzystymi nadal wymaga jednak dalszej oceny.
- Metaanaliza z 2025 roku, obejmująca 11 badań i 355 pacjentów z RP, wykazała związek między zastosowaniem MSC pozyskiwanych z pępowiny lub szpiku kostnego a mierzalną poprawą wybranych parametrów wzroku w ciągu 12 miesięcy. Wyniki zależały od drogi podania, a dane dotyczące okresu dłuższego niż rok były ograniczone.
- W badaniu I fazy, w którym MSC podano bezpośrednio do oka, pole widzenia i grubość siatkówki pozostawały stabilne przez 12 miesięcy.
- Metaanaliza z 2024 roku objęła różne typy badanych komórek, w tym MSC oraz komórki pochodzące z embrionalnych komórek macierzystych i indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych (iPSC). Analizowano terapie w AMD, chorobie Stargardta i RP. Również w tym przeglądzie odnotowano mierzalną poprawę widzenia; większość działań niepożądanych była łagodna, a poważne powikłania zdarzały się rzadko.
W przypadku retinopatii cukrzycowej badania koncentrują się na możliwościach połączenia terapii komórkowych z uznanymi metodami leczenia. Naukowcy próbują też ustalić, u których pacjentów i na jakim etapie choroby dalsze badania takich metod mogą być najbardziej uzasadnione.
- W pilotażowym badaniu klinicznym z 2018 roku obserwowano 17 pacjentów (34 oczu) po dożylnym podaniu autologicznych MSC ze szpiku kostnego. U osób z nieproliferacyjną retinopatią cukrzycową (NPDR), czyli wcześniejszą postacią choroby, w której nie występuje jeszcze nieprawidłowy rozrost nowych naczyń, opisano poprawę najlepszej skorygowanej ostrości wzroku i zmniejszenie grubości plamki.
- Przegląd z 2026 roku dotyczący retinopatii cukrzycowej i metod komórkowych opisuje dalsze zainteresowanie MSC, komórkami podobnymi do perycytów i pęcherzykami zewnątrzkomórkowymi. Podkreśla jednak, że metody te wciąż znajdują się na etapie badań. Dlatego komórki macierzyste w leczeniu retinopatii cukrzycowej należy obecnie traktować jako potencjalną metodę wspomagającą, a nie zamiennik standardowego leczenia.
Chcesz dowiedzieć się więcej o dowodach naukowych?
Zobacz również nasz przegląd badań nad terapiami komórkowymi w różnych chorobach: „Badania nad terapią komórkami macierzystymi i badania kliniczne”.
Czy komórki macierzyste mogą naprawić uszkodzenia siatkówki?
Pacjenci często pytają, czy terapia komórkami macierzystymi może wyleczyć zwyrodnienie barwnikowe siatkówki albo retinopatię cukrzycową. Obecne dowody naukowe nie potwierdzają, że można w ten sposób niezawodnie przywrócić utracony wzrok, odtworzyć zanikłe fotoreceptory czy cofnąć utrwalone uszkodzenia siatkówki.
Terapii komórkami macierzystymi nie należy traktować jako zamiennika uznanego leczenia okulistycznego ani — w przypadku retinopatii cukrzycowej — odpowiedniej kontroli cukrzycy.
Jak mogą się różnić cele terapii w poszczególnych chorobach siatkówki?
Gdy rozważa się leczenie chorób siatkówki komórkami macierzystymi, istotne jest określenie, jaką część funkcji wzroku można jeszcze wspierać, czy choroba pozostaje aktywna oraz jaki wynik byłby rzeczywiście znaczący dla osoby z danym rozpoznaniem.
Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki: najczęściej chodzi o zachowanie pozostałego wzroku
RP ma charakter postępujący, a znaczna część fotoreceptorów może być już utracona, zanim problemy z widzeniem zaczną poważnie utrudniać codzienne czynności. U pacjentów rozważających leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki komórkami macierzystymi bardziej realistycznym celem może być zachowanie lub ustabilizowanie pozostałych funkcji wzroku niż oczekiwanie, że utracone widzenie powróci.
Retinopatia cukrzycowa: nadal konieczne jest leczenie choroby podstawowej
W przypadku retinopatii cukrzycowej terapia komórkami macierzystymi nie usuwa metabolicznej przyczyny zmian. Kontrola glikemii i naczyniowych czynników ryzyka oraz standardowe leczenie siatkówki pozostają punktem odniesienia przy ocenie jakichkolwiek dodatkowych korzyści. Jeśli rozważa się metodę regeneracyjną, może ona pełnić jedynie rolę uzupełniającą, na przykład z zamiarem wpływania na stan zapalny, wspierania neuronów siatkówki i uszkodzonego środowiska drobnych naczyń.
Zaawansowane bliznowacenie siatkówki ogranicza możliwości terapii
W zaawansowanej chorobie nie można oczekiwać, że procedura komórkowa niezawodnie odtworzy złożoną budowę siatkówki czy przywróci wzrok utracony wskutek nieodwracalnego zaniku lub bliznowacenia. Jeśli część funkcji siatkówki pozostała zachowana, rozmowa może dotyczyć jej utrzymania bądź stabilizacji. Przy ustalaniu celów znaczenie mają zatem stopień zaawansowania choroby, wynik OCT, badanie pola widzenia, ERG i zakres użytecznego widzenia przed leczeniem.
Jak ewentualne zmiany mogą wyglądać w codziennym życiu?
Gdy badane są komórki macierzyste w leczeniu chorób siatkówki, sama ostrość wzroku nie zawsze pokazuje pełen obraz zmian po terapii. Pacjent może zauważać różnice w korzystaniu ze wzroku w codziennych sytuacjach, podczas gdy badania kliniczne pozwalają osobno oceniać zmiany w strukturze i funkcji siatkówki.
Jakie zmiany pacjenci mogą zauważyć po terapii komórkowej?
W zależności od rozpoznania i zachowanej funkcji siatkówki możliwe zmiany mogą obejmować:
- większy komfort widzenia;
- lepszą wrażliwość na kontrast;
- zmiany w widzeniu funkcjonalnym, na przykład podczas rozpoznawania przedmiotów lub czytania przy określonym oświetleniu;
- większą stabilność funkcji wzroku w czasie;
- większą pewność w codziennych czynnościach.
Takie obserwacje są bardziej miarodajne, gdy zestawia się je z obiektywnymi wynikami badań, na przykład OCT, ERG i pola widzenia. Porównanie można przeprowadzić podczas wizyty kontrolnej, zwykle proponowanej 3–6 miesięcy po terapii.
Historia pacjenta: życie z postępującą chorobą siatkówki
Keith z Los Angeles przez około pięć lat żył ze zwyrodnieniem plamki żółtej. Jego problemy z oczami zaczęły się od przedarcia siatkówki. Z czasem przeszedł laserowy zabieg okulistyczny, dwie witrektomie i przeszczep rogówki. Konsultował się też ze specjalistami w czołowych amerykańskich ośrodkach okulistycznych.
Wcześniejsze zabiegi czasami poprawiały widzenie na kilka miesięcy, ale efekt się nie utrzymywał. Z biegiem czasu obraz stawał się coraz ciemniejszy i bardziej zamglony, a najważniejszym celem Keitha było zachowanie wzroku, który mu pozostał.
To właśnie skłoniło go do zainteresowania się terapiami komórkowymi stosowanymi eksperymentalnie w zwyrodnieniowych chorobach siatkówki w Swiss Medica.
„Oczywiście chciałbym, żeby mój wzrok się poprawił. Ale zmagam się z tym od tak dawna, że przede wszystkim zależy mi na zachowaniu tego, co jeszcze mam”.
Jeśli rozważasz terapię komórkami macierzystymi w chorobach oczu, historie innych pacjentów mogą pomóc Ci lepiej zrozumieć ich doświadczenia. Więcej opinii wideo znajdziesz na kanale Swiss Medica w serwisie YouTube.
Dlaczego wyniki mogą się różnić między pacjentami?
Rodzaj i zakres ewentualnych zmian bywają bardzo różne. Na cele i efekty terapii mogą wpływać:
- konkretne rozpoznanie;
- stadium choroby;
- zakres zachowanej funkcji siatkówki;
- wiek i ogólny stan zdrowia;
- kontrola cukrzycy, jeśli ma zastosowanie;
- wynik OCT;
- wynik ERG;
- wyniki badania pola widzenia.
Uwzględnienie tych czynników pozwala zespołowi medycznemu interpretować zmiany na tle stanu pacjenta sprzed leczenia i ustalać realistyczne oczekiwania wobec dalszej obserwacji.
Kto może zostać zakwalifikowany do oceny pod kątem terapii komórkowej siatkówki?
Możliwość zastosowania terapii komórkami macierzystymi można omówić z osobami, u których potwierdzono chorobę siatkówki i które mimo odpowiedniej opieki okulistycznej nadal odczuwają ograniczenia funkcjonalne.
Pacjenci ze zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki, retinopatią cukrzycową i innymi schorzeniami
Obie choroby mogą skłaniać pacjentów do poszukiwania metod regeneracyjnych, ale wymagają odpowiedzi na odmienne pytania kliniczne. Gdy rozważane jest leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki komórkami macierzystymi, ważna jest ocena zachowanej funkcji siatkówki oraz możliwości spowolnienia dalszego pogarszania się widzenia.
Gdy rozważa się komórki macierzyste w leczeniu retinopatii cukrzycowej, przed zastosowaniem jakiejkolwiek terapii uzupełniającej kluczowe pozostaje opanowanie uszkodzeń naczyniowych związanych z cukrzycą i aktywnych powikłań dotyczących siatkówki.
Postępowanie wygląda inaczej również wtedy, gdy przyczyna utraty wzroku leży poza siatkówką. W przypadku leczenia zaniku nerwu wzrokowego komórkami macierzystymi główną uszkodzoną strukturą jest nerw wzrokowy, dlatego inaczej ocenia się kwalifikację, sposób monitorowania i cele leczenia.Więcej na ten temat przeczytasz w osobnym artykule.
Kiedy terapia komórkami macierzystymi może nie być odpowiednia?
Terapia może nie być wskazana, jeśli ryzyko medyczne przewyższa jej potencjalną wartość. Do istotnych przeciwwskazań lub czynników wymagających szczególnej oceny mogą należeć aktywne bądź niekontrolowane zakażenie, znaczna niestabilność stanu zdrowia, ciężka immunosupresja, źle kontrolowana padaczka czy aktywna choroba nowotworowa lub nowotwór, którego leczenie nie zostało zakończone.
Ostateczna decyzja zapada dopiero po indywidualnej ocenie medycznej. Samo rozpoznanie nie wystarcza do kwalifikacji.
Interesuje Cię terapia komórkami macierzystymi w chorobach siatkówki?
Umów bezpłatną konsultację online ze specjalistą medycyny regeneracyjnej Swiss Medica. Nasz zespół oceni rozpoznanie, najnowsze wyniki badań okulistycznych i historię leczenia, aby ustalić, czy dalsza kwalifikacja do terapii komórkami macierzystymi może być w Twoim przypadku uzasadniona.
Doradca medyczny, lekarz Swiss Medica
Jak przebiega leczenie w Swiss Medica?
Proces leczenia w Swiss Medica rozpoczyna się jeszcze przed przyjazdem pacjenta. Od 2011 roku klinika leczyła ponad 10 000 osób. W każdym przypadku zespół zdalnie analizuje dokumentację okulistyczną i przygotowuje indywidualny plan przed rozpoczęciem terapii. Kontakt z pacjentem jest utrzymywany również po jego powrocie do domu.
Jaką dokumentację okulistyczną analizuje Swiss Medica?
Przed zaproponowaniem jakiegokolwiek leczenia proces zgłoszenia rozpoczyna się od zdalnej analizy dokumentacji okulistycznej pacjenta. Może ona obejmować:
- OCT;
- zdjęcia dna oka;
- ERG;
- badanie pola widzenia;
- angiografię fluoresceinową, jeśli została wykonana;
- opisy i wyniki konsultacji okulistycznych.
Wstępna analiza pomaga ustalić, czy przypadek może zostać rozpatrzony pod kątem leczenia oraz jakie dodatkowe informacje będą potrzebne przed przedstawieniem programu.
Indywidualny plan zależny od rozpoznania i stanu wzroku
Jeśli planowane jest leczenie chorób siatkówki komórkami macierzystymi, schemat postępowania dopasowuje się do rozpoznania, stadium choroby, wyników badań siatkówki, wcześniejszych terapii, zachowanych funkcji wzroku i ogólnego stanu zdrowia.
Plan może zostać ponownie oceniony po przyjeździe pacjenta, jeśli badanie na miejscu wykaże okoliczności wpływające na wybór właściwego postępowania.
Ponieważ metody różnią się zależnie od rozpoznania, warto zapoznać się również z listą schorzeń leczonych za pomocą terapii komórkami macierzystymi i informacjami o różnicach między poszczególnymi programami.
Terapia komórkami macierzystymi i leczenie wspomagające
Swiss Medica wykorzystuje przede wszystkim dorosłe MSC pochodzące od dawców, pozyskiwane z tkanek łożyska i pępowiny. Przed podaniem produkty komórkowe są przygotowywane we własnym laboratorium kliniki i kontrolowane pod względem tożsamości, żywotności i jałowości.
W chorobach siatkówki część programu oparta na komórkach może obejmować wlew dożylny oraz podanie pozagałkowe, podczas którego preparat wstrzykuje się za gałkę oczną. Dokładna droga podania i plan terapii zależą od rozpoznania, protokołu i oceny lekarza.
W zależności od stanu pacjenta i oceny lekarza program może łączyć terapię komórkową z dodatkowymi metodami, takimi jak fizjoterapia, terapia przywracania metabolizmu wewnątrzkomórkowego (IMR) oraz egzosomy.
Metody te dobiera się indywidualnie po przeprowadzeniu oceny, a dokładny skład programu potwierdza się osobno dla każdego pacjenta.
Opieka po zakończeniu leczenia
Pacjenci poddawani terapii komórkami macierzystymi z powodu chorób siatkówki pozostają pod obserwacją i utrzymują zdalny kontakt z zespołem medycznym, aby można było oceniać ewentualne zmiany w czasie.
Zwykle w ciągu 3–6 miesięcy proponowana jest bezpłatna wizyta kontrolna obejmująca zakwaterowanie. Lekarze mogą wtedy ocenić postępy pacjenta i porównać nowe wyniki ze stanem sprzed leczenia.
Co należy monitorować po leczeniu?
Zmiany należy oceniać na podstawie zarówno obiektywnych badań okulistycznych, jak i subiektywnych odczuć pacjenta dotyczących widzenia.
OCT i zdjęcia dna oka pomagają śledzić zmiany strukturalne
OCT i fotografia dna oka dokumentują zmiany w budowie siatkówki w czasie. Lekarze mogą dzięki nim oceniać jej grubość i monitorować nabłonek barwnikowy (RPE). Wyniki dostarczają obiektywnych informacji, które nie zawsze bezpośrednio odpowiadają temu, co pacjent zauważa w codziennym życiu.
Pole widzenia, ERG i czułość na kontrast pozwalają oceniać zmiany funkcjonalne
Badanie pola widzenia, elektroretinografia (ERG) oraz badanie wrażliwości na kontrast mogą wykrywać zmiany czynności siatkówki, które trudno pacjentowi precyzyjnie opisać. Porównanie wyników z wartościami sprzed leczenia pozwala śledzić ich przebieg.
Bezpieczeństwo, działania niepożądane i ograniczenia dowodów naukowych
Bezpieczeństwo metod wykorzystujących komórki macierzyste w leczeniu chorób siatkówki zależy nie tylko od produktu komórkowego, lecz także od kwalifikacji pacjenta, kontroli jakości w laboratorium i drogi podania.
Możliwe działania niepożądane terapii komórkami macierzystymi
Do krótkotrwałych reakcji po terapii z użyciem MSC mogą należeć:
- przejściowy, niewielki wzrost temperatury ciała;
- przemijające zmęczenie;
- miejscowy dyskomfort po podaniu preparatu.
Reakcje te zazwyczaj szybko ustępują, a pacjenci pozostają pod obserwacją przez cały okres rekonwalescencji.
Chcesz wiedzieć więcej o tym, jak ocenia się bezpieczeństwo terapii komórkowych?
Przeczytaj nasz artykuł o bezpieczeństwie i działaniach niepożądanych terapii komórkami macierzystymi. Omawiamy w nim opublikowane dane dotyczące zdarzeń niepożądanych oraz kontrole laboratoryjne i proceduralne stosowane w Swiss Medica w celu ograniczania ryzyka leczenia.
Ile kosztuje terapia komórkami macierzystymi w RP i retinopatii cukrzycowej?
Zarówno w przypadku RP, jak i wtedy, gdy rozważane są komórki macierzyste w leczeniu retinopatii cukrzycowej, koszt programu w Swiss Medica wynosi zazwyczaj od 7 700 do 45 000 euro*. D dokładny koszt terapii komórkami macierzystymi można określić po ocenie stanu zdrowia pacjenta przez lekarzy i dobraniu odpowiedniego programu leczenia.
Dlaczego cena zależy od rozpoznania i planu terapii?
Na ostateczny koszt mogą wpływać:
- rozpoznanie i stadium choroby;
- zakres zachowanych funkcji wzroku;
- wymagane badania obrazowe siatkówki i inne testy;
- rodzaj, źródło i dawka komórek;
- droga podania;
- liczba sesji terapeutycznych;
- zakres monitorowania;
- terapie wspomagające;
- zakwaterowanie i długość pobytu;
- opieka kontrolna.
Czynniki te są analizowane przed rozpoczęciem programu, a następnie potwierdza się ostateczną wycenę.
Co może obejmować program leczenia siatkówki w Swiss Medica?
Sama cena nie pokazuje pełnego zakresu programu. W zależności od placówki podana kwota może dotyczyć pojedynczego zabiegu albo szerszego pakietu obejmującego terapię, opiekę medyczną i dodatkowe usługi.
| Kraj / region | Orientacyjna cena podawana przez placówki | Co może obejmować |
| Meksyk | 14 300–30 200 USD za program | Protokół leczenia siatkówki w jednej klinice; zakwaterowanie i dłuższa opieka kontrolna zależą od placówki |
| Turcja | 5 000–10 000 USD za oko | Standardowe i rozszerzone programy dla dystrofii siatkówki; zakres pakietu różni się w zależności od kategorii szpitala |
| Niemcy | 20 800–28 000 EUR | Specjalistyczne programy regeneracyjne i okulistyczne z użyciem MSC; diagnostyka i pobyt w szpitalu mogą być wyceniane osobno |
| Stany Zjednoczone | 9 000–16 000 USD za procedurę | Szacunkowe koszty procedur dotyczących zwyrodnienia barwnikowego siatkówki, zazwyczaj finansowanych przez pacjenta; dłuższa kontrola po zabiegu często nie jest wliczona |
| Serbia (Swiss Medica) | 7 700–45 000 EUR* | Prywatny kompleksowy program szpitalny z opieką lekarzy, zakwaterowaniem na miejscu, indywidualnym wyżywieniem i wsparciem pacjenta |
W Swiss Medica końcowa cena wynika z planu zatwierdzonego dla konkretnego pacjenta, a nie ze stałej opłaty za każdą iniekcję. W zależności od zakresu programu może on łączyć terapię komórkową z monitorowaniem medycznym, opieką wspomagającą, zakwaterowaniem, wyżywieniem i kontrolą po leczeniu. Podróż do Serbii pacjent organizuje samodzielnie.
*Podane ceny są orientacyjne i opierają się na szacunkach z 2026 roku. Mogą różnić się w zależności od nasilenia choroby i wymaganej liczby komórek.
Dlaczego pacjenci wybierają Swiss Medica w leczeniu chorób siatkówki?
Osoby rozważające terapię komórkową w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki często mają za sobą wiele badań okulistycznych, długotrwałe leczenie i stopniowe zmiany widzenia. Podobnie wygląda sytuacja wielu pacjentów z innymi chorobami siatkówki.
Indywidualna ocena okulistyczna przed leczeniem
Pacjent nie musi przyjeżdżać do Swiss Medica tylko po to, by dowiedzieć się, czy jego przypadek może zostać rozpatrzony. Jeszcze przed wizytą lekarze analizują dostępne opisy okulistyczne, historię leczenia i wyniki badań, takich jak OCT, zdjęcia dna oka, ERG czy perymetria.
Taka analiza pomaga zespołowi medycznemu:
- ocenić obecny stan siatkówki i przebieg choroby;
- ustalić, ile funkcji wzroku pozostało zachowanych;
- uwzględnić dotychczasowe leczenie siatkówki i jego efekty;
- zdecydować, czy można rozważyć dalszą ocenę lub terapię regeneracyjną;
- omówić, jakie cele są realistyczne, a jakich efektów nie należy oczekiwać.
Dzięki temu pacjent uzyskuje jaśniejszy obraz sytuacji medycznej, zanim zaplanuje podróż.
Zdalna analiza dokumentacji nie dotyczy wyłącznie chorób siatkówki.
Podobnie ocenia się inne choroby oczu i nerwu wzrokowego. Przeczytaj artykuł o terapii komórkami macierzystymi w jaskrze, aby dowiedzieć się, jak wygląda kwalifikacja w tej chorobie.
Własne laboratorium i standardy kontroli jakości komórek
Dla pacjenta kontrola laboratoryjna oznacza, że produkt komórkowy zostaje sprawdzony przed podaniem. Laboratorium Swiss Medica pracuje zgodnie ze standardami czystości klasy A według unijnych zasad GMP i przechodzi regularne audyty.
Produkty komórkowe są przygotowywane i testowane na miejscu, zamiast być dostarczane z zewnętrznego laboratorium i przewożone między placówkami. Przygotowanie i podanie w jednym ośrodku ogranicza zbędny transport i manipulowanie preparatem, a zespołowi umożliwia śledzenie produktu na każdym etapie.
Przed leczeniem każda partia jest badana pod kątem jałowości, tożsamości komórek i ich żywotności. Pozwala to potwierdzić brak zanieczyszczeń, obecność właściwego typu komórek i odpowiedniego odsetka żywych komórek.
Procedury te nie gwarantują rezultatu terapii, ale zapewniają bardziej przejrzysty i kontrolowany proces przygotowania produktu przed podaniem.
Indywidualne monitorowanie
W przypadku metod takich jak komórki macierzyste w leczeniu chorób siatkówki obserwacja daje najwięcej informacji, gdy nowe wyniki porównuje się z wynikami tego samego pacjenta sprzed terapii.
W zależności od rozpoznania i dostępnych badań lekarze mogą analizować nowe obrazy OCT i dna oka wraz z wynikami pola widzenia, ERG, wrażliwości na kontrast oraz relacją pacjenta. Pomaga to właściwie interpretować zgłaszane zmiany i dostarcza pacjentowi oraz jego okuliście informacji potrzebnych do dalszej opieki.
Wsparcie dla pacjentów zagranicznych w Serbii
Podróż za granicę bywa trudniejsza przy ograniczonym widzeniu. Poruszanie się po nieznanym lotnisku lub klinice, organizowanie transportu i załatwianie codziennych spraw mogą być dodatkowym obciążeniem dla pacjenta i osób mu towarzyszących.
Szpital Swiss Medica w Belgradzie organizuje pobyt tak, aby ułatwić go osobom przyjeżdżającym z innych krajów:
- leczenie i zakwaterowanie odbywają się w jednym miejscu, dzięki czemu nie trzeba przemieszczać się między placówkami;
- personel medyczny jest dostępny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu;
- wsparcie organizacyjne i logistyczne zmniejsza liczbę codziennych spraw, którymi musi zajmować się pacjent;
- szpital zapewnia komfortowe warunki do odpoczynku i regeneracji między zabiegami;
- infrastruktura jest dostosowana do osób z ograniczoną mobilnością i innymi potrzebami związanymi z dostępnością.
Dzięki temu pacjenci mogą bardziej skupić się na leczeniu i powrocie do sił, korzystając z pomocy w organizacji pobytu.
Dowiedz się więcej o Swiss Medica: naszej historii, nowoczesnych szpitalach, własnym laboratorium i podejściu do medycyny regeneracyjnej.
Porozmawiaj z doradcą medycznym o możliwościach leczenia chorób siatkówki
Jeśli zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, retinopatia cukrzycowa lub inne schorzenie siatkówki nadal utrudnia Ci widzenie mimo standardowej opieki, możesz nie wiedzieć, czy warto rozważać dodatkowe metody regeneracyjne. Bezpłatna, poufna konsultacja online pomoże Ci lepiej poznać dostępne możliwości i ustalić, czy leczenie chorób siatkówki komórkami macierzystymi warto omówić w Twoim przypadku.
Skontaktuj się z nami
Prześlij najnowszą dokumentację okulistyczną. Zespół medyczny przeanalizuje rozpoznanie i wyniki badań, wyjaśni, jakich rezultatów można realistycznie oczekiwać, oraz doradzi, czy wskazana jest dalsza ocena lub rozważenie programu leczenia.
Doradca medyczny, lekarz Swiss Medica
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy komórki macierzyste mogą naprawić uszkodzenia siatkówki?
Dostępne dowody nie potwierdzają, że komórki macierzyste potrafią naprawić utrwalone uszkodzenia siatkówki. MSC bada się pod kątem możliwości regulacji stanu zapalnego i wspierania środowiska siatkówki oraz zachowanych tkanek. Nie wykazano jednak powtarzalnej regeneracji utraconych fotoreceptorów. Metody te bada się więc jako potencjalne wsparcie, a nie sposób na odtworzenie utraconej tkanki siatkówki.
2. Czy terapia komórkami macierzystymi może pomóc w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki?
W niektórych badaniach z udziałem ludzi odnotowano stabilizację parametrów pola widzenia i budowy siatkówki, natomiast wyniki dotyczące ostrości wzroku były niejednoznaczne. Dowody pozostają ograniczone. Potrzebne są większe badania kontrolowane, aby ustalić, którzy pacjenci mogą odnieść korzyść i jak trwałe byłyby ewentualne efekty. Leczenie zwyrodnienia barwnikowego siatkówki komórkami macierzystymi pozostaje metodą badaną, a nie standardem opieki.
3. Czy komórki macierzyste mogą pomóc w retinopatii cukrzycowej?
Badania nad takimi metodami w retinopatii cukrzycowej pozostają w dużej mierze na etapie przedklinicznym. Podstawą opieki nadal są kontrola glikemii i standardowe leczenie, między innymi iniekcje anty-VEGF lub laseroterapia. Komórki macierzyste w leczeniu retinopatii cukrzycowej należy obecnie rozpatrywać wyłącznie jako potencjalną metodę uzupełniającą, a nie zastępstwo uznanych terapii.
4. Czy terapia komórkami macierzystymi może przywrócić utracony wzrok?
Obecne dowody nie potwierdzają, że terapia komórkami macierzystymi stosowana w chorobach siatkówki może przywrócić wzrok, który został już utracony. W publikowanych badaniach częściej opisywano stabilizację zachowanych funkcji wzroku lub niewielką poprawę wybranych parametrów. Nie oznacza to jednak cofnięcia utrwalonej utraty widzenia.
5. Czy terapia komórkami macierzystymi w chorobach siatkówki ma potwierdzoną skuteczność?
Komórki macierzyste w leczeniu chorób siatkówki są nadal przedmiotem badań i nie stanowią uznanego standardu medycznego. W badaniach dotyczących zwyrodnienia barwnikowego siatkówki opisano zachęcające wyniki bezpieczeństwa oraz pewną poprawę funkcjonalną. Nadal potrzeba jednak większych badań kontrolowanych, które pozwolą określić skuteczność i wskazać pacjentów z największą szansą na korzyść.
6. Kto może zostać oceniony pod kątem terapii komórkami macierzystymi w chorobach siatkówki?
Indywidualna ocena może dotyczyć osób ze zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki, retinopatią cukrzycową oraz innymi dziedzicznymi lub zwyrodnieniowymi chorobami siatkówki, zwłaszcza gdy schorzenie nadal postępuje mimo standardowej opieki. Możliwość kwalifikacji zależy od rozpoznania, stadium choroby, zachowanych funkcji siatkówki, wyników badań obrazowych, historii medycznej i ogólnego profilu bezpieczeństwa. Decyzję podejmuje się po analizie dokumentacji i indywidualnym badaniu.
7. Czy terapia komórkami macierzystymi zastępuje iniekcje anty-VEGF, laseroterapię lub operację?
Nie. Leczenie chorób siatkówki komórkami macierzystymi jest badane jako uzupełnienie standardowej opieki, nie jej zamiennik. Iniekcje anty-VEGF, laseroterapia, zabiegi chirurgiczne w razie wskazań oraz kontrola cukrzycy pozostają uznanymi metodami stosowanymi w odpowiednich schorzeniach. Nie należy przerywać ani odkładać zalecanego leczenia w przekonaniu, że terapia komórkowa może je zastąpić.
8. Jakie są zagrożenia związane z terapią komórkami macierzystymi w chorobach siatkówki?
Po zabiegu mogą pojawić się przejściowy dyskomfort w miejscu podania, krótkotrwały stan zapalny, niewielka gorączka lub zmęczenie. Rodzaj możliwych reakcji zależy od produktu komórkowego, drogi podania i zastosowanej procedury. Dlatego tak ważne są właściwe standardy laboratoryjne, kwalifikacja medyczna i monitorowanie po zabiegu.
9. Ile kosztuje terapia komórkami macierzystymi w chorobach siatkówki?
W Swiss Medica koszt programu wynosi zazwyczaj 7 700–45 000 EUR*. Ostateczna cena zależy od oceny medycznej, w tym rozpoznania i stadium choroby, niezbędnych badań obrazowych, typu i dawki komórek, drogi podania, liczby sesji, opieki wspomagającej, zakwaterowania i kontroli po leczeniu. Każdy pacjent otrzymuje indywidualną wycenę na podstawie dokumentacji i zalecanego programu.
* Podane ceny są orientacyjne i opierają się na szacunkach z 2026 roku. Mogą różnić się w zależności od nasilenia choroby i wymaganej liczby komórek.
10. Jakie badania okulistyczne są potrzebne przed konsultacją?
Do wstępnej oceny szczególnie przydatne są aktualne wyniki OCT, fotografie dna oka, ERG i badania pola widzenia. Jeśli pacjent je posiada, może również przesłać angiografię fluoresceinową i wcześniejsze opisy okulistyczne. Starsze wyniki także mogą pomóc lekarzom prześledzić postęp choroby.
Bibliografia:
O’Neal TB, Tripathy K, Luther EE. Retinitis Pigmentosa. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; updated 2024 Feb 12. PMID: 30137803.
Shukla UV, Tripathy K. Diabetic Retinopathy. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; updated 2023 Aug 25. PMID: 32809640.
Drag S, Dotiwala F, Upadhyay AK. Gene Therapy for Retinal Degenerative Diseases: Progress, Challenges, and Future Directions. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2023;64(7):39. doi:10.1167/iovs.64.7.39. PMID: 37389545. PMCID: PMC10318594.
Kąpa M, Koryciarz I, Kustosik N, Jurowski P, Pniakowska Z. Future Directions in Diabetic Retinopathy Treatment: Stem Cell Therapy, Nanotechnology, and PPARα Modulation. J Clin Med. 2025;14(3):683. doi:10.3390/jcm14030683. PMID: 39941353. PMCID: PMC11818668.
Krungkraipetch L, Supajitgulchai D, Assawaboonyadech A, Puranawit W. Efficacy and safety of mesenchymal stem cell therapies in retinitis pigmentosa: a systematic review and meta-analysis. Int Ophthalmol. 2025;45(1):85. doi:10.1007/s10792-025-03478-6. PMID: 40072800.
Tuekprakhon A, Sangkitporn S, Trinavarat A, et al. Intravitreal autologous mesenchymal stem cell transplantation: a non-randomized phase I clinical trial in patients with retinitis pigmentosa. Stem Cell Res Ther. 2021;12(1):52. doi:10.1186/s13287-020-02122-7. PMID: 33422139. PMCID: PMC7796606.
Soltani Khaboushan A, Ebadpour N, Johari Moghadam MM, Rezaee Z, Kajbafzadeh AM, Majidi Zolbin M. Cell therapy for retinal degenerative disorders: a systematic review and three-level meta-analysis. J Transl Med. 2024;22(1):227. doi:10.1186/s12967-024-05016-x. PMID: 38431596. PMCID: PMC10908175.
Gu X, Yu X, Zhao C, et al. Efficacy and Safety of Autologous Bone Marrow Mesenchymal Stem Cell Transplantation in Patients with Diabetic Retinopathy. Cell Physiol Biochem. 2018;49(1):40–52. doi:10.1159/000492838. PMID: 30134223.
Sarsenova M, Alimbek S, Imanbekova M, et al. Diabetic Retinopathy and Current Treatment Approaches: From Pathogenesis to Extracellular Vesicle-Based Therapies. Int J Mol Sci. 2026;27(14):6354. doi:10.3390/ijms27146354. PMID: 42511696. PMCID: PMC13411447.
Wang Y, Yi H, Song Y. The safety of MSC therapy over the past 15 years: a meta-analysis. Stem Cell Res Ther. 2021;12(1):545. doi:10.1186/s13287-021-02609-x. PMID: 34663461. PMCID: PMC8522073.
Qi XY, Mi CH, Cao DR, Chen XQ, Zhang P. Retinitis pigmentosa and stem cell therapy. Int J Ophthalmol. 2024;17(7):1363–1369. doi:10.18240/ijo.2024.07.22. PMID: 39026924. PMCID: PMC11246939.
MD, Pediatrician, Regenerative Medicine Specialist
